#Defend Afrin: PKK romantiek of anti-imperialistisch verzet?

Enige tijd geleden onderschreven wij een oproep aan de Belgische politici om de Turkse militaire interventie van in Syrië aan de kaak te stellen. Sindsdien heeft Turkije Afrin en de regio omheen bezet en zijn er meer dan 200.000 burgers op de vlucht. Deze bezetting had tot doel de ‘terroristen’ van de YPG/YPJ te bekampen. Het gekke van het verhaal is tweeledig. Enerzijds hebben de YPG/YPJ nooit zelfs maar één molotov cocktail over de prikkeldraad, die Turkije van Syrië afscheidt, gegooid. Anderzijds hebben deze gewapende mannen en vrouwen hun levens en energie vooral gestoken in het terugdringen en bestrijden van IS.

De invasie van Turkije in Syrië heeft nog iets merkwaardigs. Voordien mocht geen Turks oorlogsvliegtuig het Syrische luchtruim binnendringen, vandaag kunnen duizenden grondtroepen en hun geallieerden van de Syrische rebellen dit wel. Noch Assad, noch Poetin, noch de NAVO hebben een pink bewogen. De verklaring hiervoor is relatief eenvoudig. Alle grootmachten zijn akkoord om Erdogan het vuile werk te laten doen in vermorzeling van het enige democratische en seculiere zelfbestuur in het midden oosten. Want dit zelfbestuur bedreigt de geopolitieke verhoudingen en doorbreekt het machtsmonopolie van een kleine oligarchie van potentaten en politieke maffias.

Onder impuls de PYD en haar volksmilities YPG/YPJ werd er in Noordelijk Syrië (Rojava) een unieke vorm van kantonaal zelfbestuur ontwikkeld dat alle talen, alle religies (alsook ongeloof) erkent en gendergelijkheid nastreeft. Elk dorp of elke stad wordt bestuurd vanuit wijkraden en gemeenteraden die steeds door een tandem (M/V) worden voorgezeten én die afzetbaar zijn. De Koerden zijn de grootste minderheid in deze regio en spelen een stuwende rol op politiek vlak. Natuurlijk zijn er problemen. Vader Assad heeft de regio gedurende decennia willen arabiseren. Grond en huizen worden betwist. Maar Arabieren worden niet verjaagd. Er wordt eerder werk gemaakt van het bouwen van nieuwe huizen en het beslechten van geschillen via de uitbeting van gemeenschappelijk gronden onder beheer van coöperatieven. Natuurlijk zijn gedwongen huwelijken niet verdwenen maar ook op dat vlak zien we de nieuwe generaties van jonge vrouwen het voortouw nemen in een emancipatiestrijd. Desalniettemin is er lokaal geen burgeroorlog en strijden Koerden, christenen en moslims samen tegen Daesh. De bevrijding van Raqqa mag op hun conto geschreven worden.

De oproep van 21 maart ondertekend door meer dan 100 burgers, academici en kunstenaars beoogde de stilte van de Belgische (federale en Vlaamse) politici te doorbreken en hen te vragen om op de rem te gaan staan ten opzichte van deze herlancering van de oorlog in Syrië. Op deze oproep kwam weinig reactie uitgezonderd de tribune van Abou Jahjah en Dries Lesage waarbij zij ons verwijten paternalistisch op te treden jegens de volkeren van de regio én tegelijkertijd verwijten kamp te kiezen voor terroristen. Je moet het maar durven. Ten eerste heeft onze oproep gepliet om alle volkeren, incluis de Koerden, de kans te geven vrede, democratie en sociale rechtvaardigheid te ontwikkelen. Ten tweede ontwikkelen AJJ en Lesage gewoonweg retoriek die we tot dusver enkel bij Erdogan konden horen.

Volgens de Turkse president is de interventie in Noordelijk Syrië enkel ingegeven door de strijd tegen het terrorisme van de PKK. Terrorisme is een zeer breed geïnterpreteerd begrip in Turkije. Een 40-tal volksvertegenwoordigers zitten in de gevangenis wegens ‘steun aan het terrorisme’. Dat is ook het geval voor een 80-tal burgemeesters, meer dan 150 journalisten en advocaten, en vele honderden syndicalisten. Van zodra men durft pleiten voor een politieke oplossing van de Koerdische kwestie wordt men als terrorist gebrandmerkt. Noteer dat het onder meer gaat over verkozen parlementairen die in de nor verdwijnen, zoals de co-voorzitter van de HDP, S. Demirtas.

Het Palestijnse volk wordt door Israël in de Westbank en Gaza gebrutaliseerd, uitgehongerd, gekoloniseerd. Wat het Palestijnse volk niet aanvaardt, aanvaarden ook Koerden niet. Koerden hebben een eigen taal en cultuur en delen een geschiedenis van onderdrukking. In 1919 werden er door de imperiale mogendheden grenzen getrokken zonder dat er een Koerdische staat tot stand kwam. Bijna een eeuw later streven zz geen Koerdische natiestaat na, maar verdedigen ze democratisch zelfbestuur dat de ‘superdiversiteit’ van de regio erkent.

Be.One heeft zich tot doel gesteld gelijkheid in verscheidenheid hoog op de agenda te plaatsen in ons Belgenlandje. Dat is meer dan legitiem, gezien het diepgewortelde racisme dat de samenleving nog steeds kenmerkt. Maar deze doelstelling is niet minder legitiem in Turkije of Syrië. Ook daar wordt gediscrimineerd en bestaat racisme.

Indien wij het gelijkheidsstreven van Koerden steunen en wensen dat er eindelijk een einde wordt gemaakt aan de oorlogen in het Midden-Oosten heeft dat niets met ‘oriëntalisme’ te maken. Edward Saïd ontwikkelde dit begrip niet om te stellen dat er met paternalistische romantische ogen naar het ‘Oosten’ werd keken maar omdat het ‘Oosten’ als begrip het vooral mogelijk maakt een cultureel Westen te symboliseren. Terwijl noch het ene noch het andere in feite als dusdanig bestaan. Oost en West zijn heterogeen op cultureel vlak. Natuurlijk bestaat er wel iets als imperialisme, en dat kan zowel globaal als regionaal zijn.

De hele tirade tegen de PKK/PYD/YPG vanwege Lesage en Jahjah in een recent opiniestuk in Knack getiteld “PKK romantiek brengt geen vrede” zou geloofwaardiger moest zij ook expliciet stellen dat er een politieke oplossing moet komen voor de Koerdische kwestie in de hele regio. In Syrië én Turkije. In de onderhandelingen tussen de ‘rebellen’, het regime van Assad en onder auspiciën van de VN (Geneve gesprekken) werden Koerden van de PYD nooit uitgenodigd mee aan tafel te zitten. Nochtans was hun bijdrage tot de vredesgesprekken vrij eenvoudig: laat ons een nieuwe grondwet elaboreren die de culturele diversiteit van Syrië erkent en de benaming van de Arabische Republiek van Syrië veranderen in “Republiek der volkeren van Syrië”.

Dat de twee voortrekkers van BE.One pleiten om de Koerdische bevrijdingsbeweging te onderdrukken is een spijtige zaak. De solidariteit met het AKP-regime is blijkbaar belangrijker dan democratische vrijheden huldigen hier én ginds. Het is bovendien een spijtige zaak voor al wie zich gecharmeerd voelt door BE-One. Ter opfrissing van het geheugen vermelden we dat in het recente proces tegen 32 Koerdische activisten en drie NGO’s (waaronder een reeks mediaplatforms en TV stations) door de rechtbank werd geoordeeld dat er geen sprake is van terrorisme. Wél is er in Turkije sprake van een gewapend conflict waarbij ‘pour la petite histoire’ de Koerden meer dan 12 staakthetvuren eenzijdig hebben afgekondigd. Dat heeft de Turkse staat niet verhinderd op grote schaal deportaties te organiseren, dorpen of wijken met de grond gelijk te maken en landbouwgronden te vergiftigen. Wat in Syrië arabisering was is in Turkije turkificatie. In beide gevallen worden minderheden onderdrukt.

Wanneer Lesage-AJJ hun retoriek met een antiwesters sausje overgieten klinkt dit bijzonder demagogisch om niet te zeggen leugenachtig. Turkije is niet alleen lid van de NAVO maar heeft ook een paar akkoorden ondertekend om de oorlogsvluchtelingen op Turks grondgebied te houden in ruil voor miljarden dollars. Turkije is een essentiële schakel in de aan de gang zijnde oorlogen. Turkije streefde een regime change na in Syrië opdat Russisch bondgenoot Assad opzij zou geschoven worden. Omdat er dan wél sprake kon zijn van een gaspijplijn, van de Perzische golf tot Europa. Het is Turkije dat FSA en andere jihadi-rebellen heeft bewapend en alle Syriëstrijders uit het westen de grens liet over stekken of verzorgde.

Om het maatschappelijk debat rond gelijke rechten en erkenning van super diversiteit doet men er goed aan te vertrekken van de realiteit en niet van hoe men ze graag kan voorstellen volgens de ene of andere agenda. Zo niet verziekt men het debat met fake news wat op zijn beurt enkel allerhande samenzweringstheorieën kan aanwakkeren.